NaukaKonferencje

Skąd biorą się dzwonki w telefonie komórkowym? Czy tempo muzyki w supermarkecie wpływa na wielkość zakupów? Jak piosenka znanego zespołu trafia do spotu reklamowego? Te wydawałoby się różnorodne pytania, łączy jeden temat: muzyka użytkowa. W Wyższej Szkole Promocji w Warszawie odbyła się konferencja poświęcona tematyce muzyki użytkowej.

Muzyka użytkowa obejmuje różne formy i wiele pól zastosowań. Sam termin (z niem. Gebrauchmusik) został wprowadzony przez dwudziestowiecznego muzykologa niemieckiego Heinricha Besselera na określenie muzyki społecznie użytecznej np. muzyki filmowej, radiowej, amatorskiej, także muzyki o celach społeczno-politycznych. Wyróżnikiem jej miała być prostota stylu i ekspresji. W połączeniu z hasłem "nowej rzeczowości" stosował go Paul Hindemith oraz Kurt Weill. Współczesne rozumienie terminu muzyki użytkowej odnosi się także do twórczości realizowanej na potrzeby działalności komercyjnej, tworzonej do reklam i wykorzystywanej dla zwiększenia efektywności działań aktywizacji sprzedaży. To pole eksploatacji muzyki użytkowej znacząco rozszerza rynek na tego rodzaju twórczość i powoduje, iż staje się ona istotnym elementem procesu komunikacji społecznej.

Wyższa Szkoła Promocji w Warszawie jest obecnie jedyną wyższą uczelnią zawodową, której przedmiotem badań jest proces komunikacji rynkowej, zaś polem zastosowań pracy naukowej - rynek reklamy. Stąd rodzące się wciąż nowe inicjatywy dotyczące funkcjonowania branży reklamowej i wszelkiego rodzaju nisz, jakie się na nim tworzą. Konferencja muzyki użytkowej organizowana przez Wyższą Szkołę Promocji w Warszawie miała na celu upowszechnienie tematyki rynku muzyki stosowanej m.in. do reklam wśród jej nabywców i samych twórców. 

Tematyka muzyki użytkowej nie była dotychczas w Polsce przedmiotem badań, ani po stronie muzykologów, ani tym bardziej przedstawicieli dyscyplin ekonomicznych. Dostępna w tej dziedzinie wiedza została zaczerpnięta z publikacji zagranicznych, głównie amerykańskich. Prace badawcze w tej dziedzinie wymagają dużych nakładów środków i skomplikowanych technologii. Nie zmienia to jednak faktu, iż znani na świecie z kreatywności nasi twórcy muzyki użytkowej, potrzebują wsparcia informacyjnego, zaś najpilniejsze potrzeby w tej dziedzinie dotyczą ustalenia sytuacji prawnej tego rodzaju twórczości. Jednocześnie słabością polskiej branży reklamowej jest nieumiejętność promocji i dystrybucji własnej twórczości, co jest szczególnie widoczne na przykładzie muzyki użytkowej.

Celem konferencji pt. "Muzyka użytkowa w Polsce" było doprowadzenie do powstawania forum dyskusji osób zajmujących się zawodowo tematyką muzyki użytkowej, forum służącego wypracowaniu procedur zawodowych związanych z jej tworzeniem i wykonywaniem, zebraniu zasad prawnych obowiązujących osoby tworzące, wykonujące i wykorzystujące muzykę użytkową, a także stworzeniu podstaw branżowej polityki aktywizacji sprzedaży i popularyzacji tych zagadnień. Gośćmi konferencji byli twórcy i wykonawcy, przedstawiciele studiów nagraniowych oraz agencji reklamowych i innych instytucji wykorzystujących muzykę użytkową na potrzeby swojej działalności.

Efektem konferencji było ujawnienie wad polskiego systemu prawnego w odniesieniu do muzyki użytkowej. Wskazano, iż formalnie obejmująca ochroną muzykę użytkową ustawa o prawie autorskim nie wytworzyła sprawnych narzędzi organizacyjnych do realizacji tej ochrony. Struktura organizacyjna ochrony własności intelektualnej w Polsce obejmuje praktycznie jedną tylko organizację reprezentującą twórców - ZAiKS, zaś sposób jej funkcjonowania jest daleki od efektywności. Autorzy zwracają uwagę na długie terminy rozliczeniowe, brak komputerowej bazy danych utworów i niemobilność organizacyjną tej instytucji. Brak istotnej konkurencji sprawia, iż ZAiKS nie odczuwa konieczności wprowadzenia jakichkolwiek zmian do sposobu swojej pracy. Przy tym podkreśla się, że nie istnieje w Polsce system realizacji ochrony praw wykonawczych: działające stowarzyszenia skupiają się na walce o członków, często "podkradając" je sobie wzajemnie, w niewielkim stopniu dążą natomiast do wprowadzenia zmian ustawowych, których efektem miałoby być uproszczenie systemu i osiągnięcie jego przejrzystości.

W dyskusji panelowej, która wywiązała się w wyniku wystąpień konferencyjnych podnoszono kwestię konieczności budowy systemu dystrybucji informacji o utworach muzyki użytkowej, którego zadaniem będzie ujednolicenie i uproszczenie procedur ich udostępniania, wykorzystania i rozliczania. Dyskutanci podnosili także temat braku jakiejkolwiek aktywności instytucji ochrony praw autorskich i wykonawczych w zakresie aktywizacji sprzedaży i promocji twórczości polskich twórców. Podczas dyskusji padła propozycja utworzenia stowarzyszenia twórców muzyki użytkowej, którego zadaniem miałoby być reprezentowanie stanowiska branży w kwestii koniecznych modyfikacji polskiego systemu prawa autorskiego oraz podjęcie współpracy z instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę własności intelektualnej w celu zrównania uprawnień i możliwości twórców poszczególnych rodzajów muzyki.

Referaty zaprezentowane podczas konferencji: Artur Orzech - Prorektor Wyższej Szkoły Promocji, dziennikarz muzyczny: "Stan muzyki polskiej na początku nowego tysiąclecia"; dr hab. Ewa Nowińska - Instytut Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej UJ: "Ochrona praw wykonawczych i producenckich w Polsce"; Joanna Awdziejczyk i Janusz Jakubowski - EMI Music Publishing: "Nabywanie licencji odautorskiej w przypadku utworu muzycznego"; Małgorzata Przedpełska-Bieniek - Sonoria: "Metody pozyskiwania muzyki do reklam"; Piotr Zawadzki - Paris Music: "Muzyka w produkcji radiowo-telewizyjnej"; Adam Grzegorczyk - prezes Agencji Reklamy BENTA, doktorant Instytutu Dziennikarstwa UW: "Funkcje archiwizacji - Muzeum Polskiej Reklamy".

Adam M. Grzegorczyk
pomysłodawca "Konferencji muzyki użytkowej" jest założycielem i prezesem Agencji Reklamy BENTA specjalizującej się w tematyce pozyskiwania sponsorów dla wydarzeń artystycznych, manager artystów (Paweł Kukiz, Irena Santor itd.) i organizator wydarzeń kulturalnych (m.in. Festiwal w Jarocinie), doktorant Instytutu Dziennikarstwa UW.

  • "Stan muzyki polskiej na początku nowego tysiąclecia" - Artur Orzech - dziennikarz muzyczny .
  • "Ochrona praw wykonawczych i producenckich w Polsce" - dr hab. Ewa Nowińska - Instytut Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej UJ,
  • "Nabywanie licencji odautorskiej w przypadku utworu muzycznego" - Joanna Awdziejczyk / Janusz Jakubowski - EMI Music Publishing,
  • "Metody pozyskiwania muzyki do reklam" - Małgorzata Przedpełska-Bieniek - Sonoria,
  • "Muzyka w produkcji radiowo-telewizyjnej" - Piotr Zawadzki - Paris Music,
  • "Funkcje archiwizacji - Muzeum Polskiej Reklamy" - Adam Grzegorczyk - Rektor Wyższej Szkoły Promocji.

 

 

 

PLANOWANY ZAKRES TEMATYCZNY

I. Zagadnienia prawne
1. Ochrona prawna muzyki użytkowej w Polsce
2. Kontrola wykorzystania utworów
3. System kontroli w mediach
4. Elementy umowy licencyjnej
5. Rola organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
6. Cena a wartość

II. Tworzenie

1. Technologie nagraniowe
2. Technologie udostępniania
3. Od autorstwa do plagiatu
4. Miejsce twórców muzyki użytkowej w strukturze show-biznesu
5. Jak powstaje przebój użytkowy
6. Dźwięki i głosy - o instrumentalistach i wokalistach

III. Dystrybucja

1. Zastosowania muzyki użytkowej
2. Sposoby prezentowania własnych dokonań
3. Banki utworów
4. Internet a muzyka użytkowa

IV. Popularyzacja

1. Stowarzyszenia branżowe
2. Festiwale reklamy
3. Informacja w sieci
4. Archiwizacja

<< powrót do listy